Numer katalogowy: 5

Rafał Malczewski(1892–1965)

Fragment fabryki, z cyklu Czarny Śląsk ok. 1935

olej / płótno
90 × 115 cm
sygnowany l.d.: Rafał Malczewski
na odwrociu na blejtramie opisany: MUSEUM WARSCHAU 16|9
oraz 2 nalepki depozytowe Muzeum Narodowego w Warszawie
z numerem 1816

Proweniencja:

  • Kolekcja prywatna, Warszawa (zakup od spadkobierców artysty)
  • Depozyt Muzeum Narodowego w Warszawie

Estymacja: 130 000 – 170 000 PLN ●

Cena wylicytowana: 110 000 PLN

Prezentowana praca pochodzi z unikatowego reportażu malarskiego
Malczewskiego, realizowanego w latach 30. na Górnym Śląsku i w okolicy
Cieszyna. Malczewski udał się tam w 1934 roku za namową swojego
przyjaciela – Ferdynanda Goetla. Wykonał wówczas kilkadziesiąt prac –
obrazów olejnych, akwarel, rysunków i szkiców. Większość z nich zaginęła
podczas II wojny światowej, do dziś zachowała się tylko niewielka część
całości. Według Barbary Szczypki – „Gwiazdy, zetknięcie z nieznaną dotąd
Malczewskiemu ziemią śląską sprawiło, iż narkotyk gór który wypełniał
zagadkową, pełną uroku treścią jego sztukę, ustąpił miejsca plastycznej
krainie węgla, cynku i żelaza, o piekielnej ziemi hut, fabryk i kopalń. Śląsk
został ukazany w obrazach malarza w całej swej różnorodności krajobrazowej
– poczynając od panoramicznie ujętych, górskich widoków Beskidu
Śląskiego aż do interesujących nas, odmiennych w charakterze ujęć pejzażu
przemysłowego” *.
W cyklu, z którego pochodzi prezentowany obraz, Malczewski przedstawił
Śląsk od strony dynamicznie rozwijającego się centrum przemysłowego,
z silnym naciskiem na pełną reprezentację industrialnych przestrzeni.
To – często fotograficzne – ujęcia dymiących kominów fabrycznych, szachulcowych
ścian kopalni, gigantycznych kondensatorów, hałd węglowych.
Mimo nowatorskiego tematu i na wskroś modernistycznej ikonografii
Malczewski posłużył się znanymi sobie wcześniej środkami formalnymi,
pozostając przy względnie traktowanym realizmie.
Po raz pierwszy cykl „Czarny Śląsk” został zaprezentowany w maju 1935
roku w Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie, a następnie w czerwcu,
przybrawszy nieco odmienny od warszawskiego kształt, wystawiony został
w łódzkim Oddziale IPS-u. Od razu wzbudził intensywne zainteresowanie
zarówno publiczności, jak i krytyki artystycznej. Mieczysław Wallis uważał,
że malarstwo Malczewskiego „znajduje się właśnie w stanie przesilenia” **.
I rzeczywiście, rok 1939 przyniósł wielkie zmiany, zarówno w życiu, jak
i w twórczości Rafała Malczewskiego.

ul. Złota 48/54
00-120 Warszawa
budynek Hotelu Mercure
(wejście od pasażu za budynkiem „Złota 44”)